Uganda Inspiration Tour – Creatief en onbevangen grenzen verleggen

Een driedaagse inspiratietoer langs Oegandese startende ondernemers en scale-ups in Kampala zorgt voor geanimeerde, bevlogen en bijwijlen verrassende encounters.

“Het is verbazingwekkend en echt inspirerend hoe de Oegandese ondernemers creativiteit combineren met een onbevangen en onbevreesde aanpak, vindt Jan Flamend. “Dat beaamt ook OVO-general manager Bjorn Macauter: “Het is de bevesting dat Oegandese entrepreneurs erg creatief zijn. Er wordt veel gepraat over het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen maar vaak zie je er niets van. Ondernemers doen het. Just do it!”

Als er een project inspireerde dan was het wel SafeBoda, een taxi-moto-bedrijf van de Belg Maxime Dieudonée en zijn Oegandese partner. Het uitgangspunt was dat er ruim 100.000 Boda’s (brommers) vaak onveilig passagiers vervoeren met talloze ongelukken. Sinds de oprichting in de zomer van 2014 heeft Safeboda zo’n 7.000 mannen kunnen overtuigen. Je ziet ze alom, de oranje helmen en oranje hesjes met de naam van de rijder. Die kunnen opgeroepen worden door klanten dankzij een app die inmiddels 150.000 actieve gebruikers telt. “Voor mij was dit een echte Aha-Erlebnis,” vertelt Johan Geysen (VITO). “De volledigheid van een duurzame aanpak… Het is er boenk op!’

De circulaire economie draait in Uganda. TexFad maakt van de afval van de stammen van bananenbomen stevige brickets (alternatief voor houtskool), tapijten of kleedjes. Bio-innovations, geleid door Indiërs, maakt van zaagmeel, overschot van de boomkap, eveneens brickets, vooral bestemd voor scholen. Opvallend, bij de opstart, kwamen ook kleine jongens uit de buurt kijken, die het procede in eenvoudige vorm ook meteen toepassen. Ondernemerschap zit in het bloed.

“Het is opvallend dat de klimaatproblematiek ook hier een bijzonder belangrijke factor is. Uiteindelijk hebben we ook veel gemeen,” vindt investeerder Frans Verschelden. Alternatieve energievoorziening op basis van zonnepannelen is sterk in opgang. Het Belgische Tiger Power uit Destelbergen tekende hier zonet een contract met de Oegandese overheid voor de plaatsing van drie mini-grids. Ook Innovex, dat zich specialiseert in de dataverwerking en optimalisatie van de infrastructuur van zonnepannelen timmert al enkele jaren aan deze innovatieve oplossing en wordt ondersteund door OVO. “Hier zie je heel wat innovatie. Oeganda heeft de kans om een generatiesprong te maken. Ze stappen uit de woenstijn het internettijdperk binnen,” stelt investeerder Hugo Van de Cauter.

“Wij bestuderen het hele jaar door dossiers, maar het contact met de lokale ondernemers is zo belangrijk. Het menselijke contact, de face-to-face ontmoeting is cruciaal” – Thierry De Flandre, hoofd team investeringen.

Nog in Kampala enkele winkels van Livara, een start-up die cosmeticaproducten op de Afrikaanse markt zet die totnogtoe grotendeels overspoeld werd door westerse cosmetica. Op basis van de olie van de Sheaboom worden allerlei schoonheidsmiddelen vermarkt. Een mooi voorbeeld van hoe Afrikanen zelf ondernemend de markt willen heroveren en inpalmen.

“Wat OVO hier doet is bijzonder inspirerend. De grote problematiek zullen ze hier niet kunnen aanpakken, maar met de aanpak via ondernemers is sterk,” vindt Klaas De Cuyper.

“Wat me vooral bijblijft is dat ze doelgericht zijn, precies weten waar ze naartoe willen, erg gemotiveerd, niet egocentrisch en vooral het belang van de community voor ogen hebben,” vertelt Anouk Vercauteren. Dat was ook duidelijk bij de startup Zzimba Games dat dankzij kaart- en bordspelen informatie doorspeelt aan minderbedeelden, hoe je om moet gaat met landbeheer, veiligheid, seksualiteit. Het delen van kennis op een speelse manier. Deze starters pakken het vaak ook pragmatisch aan. Naast hun onderneming behouden ze hun job om dan pas later te springen. “Voor een probleem een oplossing zoeken, maar aconciëntieus tot ze de kritische massa halen. Het sociale engagement spreekt erg aan,” aldus Steven Wensel van Unizo.

Een 26-jarige kunstenaar die in drie sloppenwijken in Kampala met zijn onderneming ECOaction volledige gemeenschappen kan opliften. Het is een verademing hoe dank zij de ophaling van vooral plastiek de armoede toch een beetje overstegen kan worden. Het project werd al meermaals gelauwerd. Het plaatselijke enthousiasme was overweldigend: ‘Don’t forget to dance!’. “Het is opvallend hoe vrolijk deze mensen zijn ondanks de armoede. Wij in Europa hebben zoveel en lopen er vaak al te koel bij,” aldus Vincent Vandercruys, student bij Thomas More. “Veel mensen in Vlaanderen zouden niet begrijpen wat wij hier meemaken,” wenkbrauwt medestudent Bregt Vervoort. Ook Florette Achten was aangegrepen door het verhaal.

“Je moet de drempel durven overgaan, een stap in het onbekende. Je grenzen verleggen. Als je daarin slaagt dagen er veel opportuniteiten op. Maar als Belgische entrepreneur moet je niet naïef zijn. Je moet je gezond boerenverstand gebruiken,” vat investeerder Jan François het mooi samen.

(Photos Elvis Ssemwogerere)